هرسین در گستره تاریخ

گسترده شدن فعالیت‌های فکرى انسان:‏ «انسانى که در آغاز پیدایش خود تازه یاد مى‏گرفت که با ابزار غیر مؤثر و غیر کافى با طبیعت درآویزد، اینک در امر تکنولوژى به مرحله‏اى از ترقى و تکامل رسیده که قادر است وابستگى حقارت ‏آمیز خود را در قبال نیروهاى طبیعت یکسره به دور افکند. این سیر تکاملى مفهوم دیگرى هم دارد، و آن این است که سلطه روز افزون انسان بر نیروهاى طبیعت، به او امکان مى‏دهد که لاینقطع بر مقیاس تولید بیفزاید ... تولید لوازم مادى حیات، در شرایط کنونى بالقوه به درجه‏اى وسعت یافته است که براى تأمین حیات ساکنان کُره زمین کفایت مى‏کند ... فعالیت فکرى انسان در جریان تاریخ، همواره تشدید مى‏شود و توسعه مى‏یابد ... در طى تاریخ مسائل جدیدى مطرح مى‏شود...

صاحبان مناصب عالى کشور در دوره ساسانی: آقاى ارنست اشتاین در «سالنامه‏هاى بیزانسى و یونانى جدید»[11]، سال 1920، صفحه 50 و ما بعد، مقاله تحت عنوان «فصلى از احوال دولت ایران و دولت بیزانس» منتشر کرده و در طى آن مناسبات بین تجدید سازمان شاهنشاهى ساسانیان در قرن ششم و تشکیلات جدید امپراتورى بیزانس را در قرن هفتم میلادى مورد مطالعه قرار داده است. در آن قسمت، که مربوط به ایران است، نویسنده سه فهرست، صاحبان القاب و مناصب عالیه دولت ساسانى، مندرج در صفحات 31- 30، که تحت عنوان «شاهنشاهى ساسانیان» در سال 1907 میلادى انتشار یافته، مأخذ قرار داده و ثابت کرده است، که این سه فهرست متعلق به سه دوره مختلف می‌باشد. ما در اثر تحقیقات ایشان می‌توانیم مراحل مختلف...

روابط جنسى در زمان باستان:‏ پدران و مادران با دادن هدایایى وسایل ازدواج قانونى فرزندان خود را فراهم مى‏ساختند. کسانى که دختران قابل شوهر رفتن داشتند هرسال آنان را به محلى مى‏آوردند، و دلالى آن‌ها را توصیف کرده، مى‏فروخت؛ ولى هریک از دختران را بشرط زناشویى مى‏فروختند. با تمام این خصوصیات عجیب، زناشویى آن روز بابلى از لحاظ اکتفا کردن مرد به یک زن و وفادارى نسبت به او اختلاف زیادى با روش‏ مسیحیان امروز نداشت. آزادى پیش از ازدواج جاى خود را به وفادارى سختى پس از ازدواج مى‏داد. در دوره انحطاط، پسران جوان بابلى گیسوان خود را پیچ ‏و تاب داده، رنگ مى‏کردند و به خود عطر مى‏زدند و به گونه‏ها غازه مى‏مالیدند و با گردنبند و بازوبند و گوشواره خود را مى...

دین ایرانیان «دین ایرانى در دوره باستان همان دین ساده آریایى طبیعت‏ پرستى بود. سرسلسله بغان آسمان بود که به اسامى خداوند، اهورامزدا، یا دانا خوانده مى ‏شد. پس از چندى این جلوه‏ هاى برترین نیرو در اهورمزد (خداى دانا) تجلى نمود. پس از آسمان مهر یا میترا در ایران و هند مورد پرستش قرار گرفت. در سرزمین‌های آریایى، مهر، خداوند چراگاههاى پهناور بود، ستون‌های خانه‏ هاى بلند و چهارچوبه در را استوار مى‏ساخت، از خانه‏ اى که خشنود بود و به مردمى که مورد محبت او بودند رمه گاو و گوسفند و فرزندان پسر، زنان زیبا و گردونه و بالش‌های خوب گسترده مى‏ بخشید. نام این خدا به معناى پیمان نیز بود و با هزار گوش و ده‏ هزار چشم مراقب بود که پیمان‏ شکن را بیابد و ...

زندگى اشتراکى انسان‌های نخستین‏: بشر در قدیمی ترین روزگارها در سایه درخت‌های جنگل زیست مى‏نمود؛ غذاى انسان برگ درختان، ریشه گیاهان و تخم بعضى از پرندگان بود و گاهى حیوانات کوچک نظیر گنجشک و خرگوش را شکار کرده و نپخته مى‏خورد، زیرا هنوز آدمیان نمى‏دانستند گوشت پخته لذت بیشترى دارد. غالبا هنگام شب در حُفره درخت یا در غارى با بچه‏هاى خود پنهان مى‏شدند، زیرا از هرطرف خطر حمله حیوانات درنده زندگى آن‌ها را تهدید مى‏کرد. در آن دوران وحشت و ناراحتى، یا مى‏بایست حیوانات مزاحم را شکار کرد یا طعمه آن‌ها قرار گرفت. زندگى در آن روزگار جز یک رشته طولانى رنج و نگرانى چیز دیگرى نبود؛ مردم در تابستان از اشعه سوزان خورشید و در زمستان از سرماى سخت رنج مى&rlm...

زندگى انسان بدوى:‏ «آن ترى وایت» در کتاب آدمیان نخستین در وصف انسان میمونى چنین مى‏نویسد: ... انسان میمونى، با احتیاط راه خود را درمیان جنگل مى‏پیماید، خطر از هرسو تهدیدش مى‏کند، جانورانى مانند شیر و کفتار همیشه در کمین او هستند. گاهى چون آواى هراس‏انگیزى بشنود، بر سر درختى مى‏رود. زمانى سنگى یا شاخه‏اى برمى‏گیرد تا از خویشتن دفاع کند. بیشتر اوقات مى‏گریزد ... او اکنون آتش را مى‏شناسد، دیگر آن را دشمن نمى‏دارد و از آن نمى‏گریزد؛ آموخته است که چگونه رامش کند، با چوب‌های خشک بدان، مایه و نیرو بخشد و با آب خاموشش سازد. آتش دوست اوست ... آتش گوشت‌ها را برایش کباب مى‏کند و چون هوا به سردى گرایید به او گرمى و حرارت مى‏ب...

تکامل مغز انسان:‏ ویل دورانت مى‏نویسد: اگر بتوانیم از روى جنین‏شناسى حکم کنیم باید بگوییم که مغز از توسعه شامه به وجود آمده است. این عصب ضمیمه کوچکى به دماغ بود و قرن‌ها هوش از راه عصب شامه عمل مى‏کرد. بعد اعصاب دیگر مغزى از قبیل اعصاب چشم و صورت و گوش و گلو و زبان و گردن خود را به کره مغزى پیوستند. اعصاب شوکى جزء به جزء وارد دستگاه مى‏شدند و حاکمیت سر بر بدن به تدریج بیشتر مى‏شد و با نمو مغز، عمل و عکس العمل، همکارى و تطابق و اشراف نیز افزایش یافت. در ماهی‌ها وزن مغز 5668/ 1 و در خزندگان 1321/ 1 و در پرندگان 212/ 1 و در پستانداران 186/ 1 و در شمپانزه دو ساله 25/ 1 و در کودک دو ساله 18/ 1 بدن است. ما از چنین نردبانى بالا رفته‏ایم. پس یک امر روشن شد و آن...